Duizeligheid: wat kan fysiotherapie voor je doen?
Even moeten steunen tegen de muur omdat de wereld lijkt te draaien. Wankel zijn bij het opstaan uit bed. Een vaag, licht gevoel in je hoofd dat de hele dag aanhoudt. Duizeligheid kent veel gezichten, en bijna iedereen krijgt er wel eens mee te maken. Voor sommige mensen is het een kortdurend en onschuldig moment, voor anderen grijpt het flink in op het dagelijks leven: minder zelfverzekerd traplopen, niet meer durven fietsen, of zelfs de deur minder snel uitgaan uit angst om te vallen. Het goede nieuws: in veel gevallen kan fysiotherapie hierbij helpen.
Hoe ontstaat duizeligheid?
Om rechtop te kunnen staan en je soepel te bewegen, verwerkt je brein voortdurend signalen uit drie systemen:
- Je evenwichtsorgaan in het binnenoor (dat reageert op de bewegingen en stand van je hoofd)
- Je ogen (die doorgeven waar de horizon zich bevindt)
- De sensoren in je spieren en gewrichten, vooral in je nek en benen (die voelen hoe je lichaam belast wordt).
Zolang deze drie bronnen hetzelfde verhaal vertellen, voel je je stabiel. Klopt er iets niet tussen de signalen, dan ontstaat het verwarrende gevoel dat we duizeligheid noemen.
De meest voorkomende oorzaken
Duizeligheid is geen op zichzelf staande aandoening, maar een klacht met uiteenlopende mogelijke oorzaken. De bekendste zijn:
BPPD (benigne paroxismale positieduizeligheid)
Kleine kalkkristallen die normaal in het evenwichtsorgaan een functie hebben, raken op een verkeerde plek terecht. Bij bepaalde hoofdbewegingen, zoals omdraaien in bed of achteroverkijken, ontstaat dan kortdurende, heftige draaiduizeligheid.
Een ontsteking van het evenwichtsorgaan of de evenwichtszenuw, die vaak plotseling opkomt met aanhoudende duizeligheid en misselijkheid.
Een vorm van migraine waarbij duizeligheidsaanvallen op de voorgrond staan, soms met en soms zonder hoofdpijn.
Aanvallen van duizeligheid die gepaard kunnen gaan met gehoorverlies en oorsuizen.
Een bloeddruk die te traag meeveert bij het opstaan, waardoor je je even licht in het hoofd voelt.
Hyperventilatie en spanningsklachten
Een veranderd adempatroon kan eveneens een vaag, zwevend gevoel veroorzaken.
Omdat de oorzaken zo verschillend zijn, verschilt ook de aanpak per persoon. Wat voor de één werkt, is voor de ander niet de oplossing. Een goede diagnose is daarom de eerste stap naar herstel.
Wanneer naar de huisarts, wanneer naar de fysiotherapeut?
Bij plotselinge, nieuwe of heftige duizeligheid, zeker in combinatie met andere klachten zoals een scheve mond, dubbelzien, verwardheid of hevige hoofdpijn, is het belangrijk eerst contact te zoeken met de huisarts.
Bij langer bestaande of terugkerende duizeligheidsklachten zonder zulke alarmsymptomen kun je in Nederland ook rechtstreeks naar de fysiotherapeut, zonder verwijzing. Wij werken bovendien nauw samen met huisartsen en specialisten, zodat we je kunnen doorverwijzen als dat nodig is.
Wat doen wij als fysiotherapeut bij duizeligheid?
Het onderzoek begint altijd met een uitgebreid gesprek: wanneer ontstond de duizeligheid, hoe voelt het precies, en in welke situaties komt het op? Daarna volgt een lichamelijk onderzoek waarbij we onder andere kijken naar je evenwichtsorgaan, je nek en je manier van bewegen. Op basis daarvan stellen we een behandelplan op, dat afhankelijk van de oorzaak verschillende vormen kan aannemen:
Bevrijdingsmanoeuvres
Zoals de Epley-manoeuvre, bij BPPD. Hiermee brengen we de verplaatste kristallen terug naar de juiste plek in het evenwichtsorgaan, wat de duizeligheid vaak al na één of enkele behandelingen flink kan verminderen.
Vestibulaire revalidatie
Een vorm van oefentherapie waarbij we de duizeligheid juist gecontroleerd opwekken. Dat klinkt tegenstrijdig, maar je hersenen en evenwichtsorgaan wennen hierdoor stap voor stap aan de prikkels die duizeligheid veroorzaken. Na een aantal weken trainen merken de meeste mensen dat de klachten merkbaar afnemen.
Houding- en nekoefeningen
Omdat spanning of bewegingsbeperking in de nek duizeligheidsklachten kan versterken.
Uitleg en geruststelling
Begrijpen waar je klachten vandaan komen, neemt vaak al een deel van de spanning en de angst om te bewegen weg. Die angst houdt klachten namelijk regelmatig langer in stand dan de oorspronkelijke oorzaak.
Wat kun je zelf doen?
Blijf, voor zover dat veilig kan, in beweging. Het is een natuurlijke neiging om bewegingen die duizeligheid oproepen te gaan vermijden, maar dat vermijdgedrag maakt het evenwichtssysteem juist gevoeliger in plaats van rustiger. Merk je dat duizeligheid je dagelijks leven beperkt, wacht dan niet te lang met het laten onderzoeken van de oorzaak. Hoe eerder duidelijk is wat er aan de hand is, hoe gerichter de behandeling kan starten.
Veelgestelde vragen
Heb ik een verwijzing van de huisarts nodig voor fysiotherapie bij duizeligheid?
In de meeste gevallen niet, je kunt direct een afspraak maken. Bij twijfel of bij plotselinge, heftige duizeligheid is het verstandig om eerst de huisarts te raadplegen.
Hoeveel behandelingen zijn er nodig?
Dat verschilt sterk per oorzaak. Bij BPPD is vaak al na één tot enkele behandelingen veel verbetering merkbaar. Vestibulaire revalidatie bij andere oorzaken vraagt doorgaans een aantal weken consistent oefenen voor een duidelijk effect.
Kan duizeligheid helemaal verdwijnen?
Bij veel mensen nemen de klachten flink af of verdwijnen ze volledig. Belangrijk is wel een goede diagnose, omdat de aanpak per oorzaak verschilt.
Heb je last van duizeligheid en wil je weten wat wij voor je kunnen betekenen? Maak gerust een afspraak bij RoerMotion in Roermond, we denken graag met je mee.