Artrose is geen slijtage en bewegen helpt
“Je gewrichten zijn versleten.” Het is een zin die veel mensen met artrose te horen krijgen. En hoewel dat begrijpelijk klinkt, klopt het niet. Artrose is geen kwestie van te veel bewegen of een versleten fietsband die je moet sparen. Integendeel: bewegen is juist een van de beste dingen die je kunt doen. In dit artikel lees je wat artrose werkelijk is, welke rol bewegen speelt, en hoe fysiotherapie kan helpen.
Artrose is geen slijtage en bewegen helpt
“Je gewrichten zijn versleten.” Het is een zin die veel mensen met artrose te horen krijgen. En hoewel dat begrijpelijk klinkt, klopt het niet. Artrose is geen kwestie van te veel bewegen of een versleten fietsband die je moet sparen. Integendeel: bewegen is juist een van de beste dingen die je kunt doen. In dit artikel lees je wat artrose werkelijk is, welke rol bewegen speelt, en hoe fysiotherapie kan helpen.
In het kort
- Artrose is geen slijtage: het is een biologisch verouderingsproces in het kraakbeen, geen gevolg van te veel bewegen.
- Bewegen beschermt: belasting houdt je kraakbeen gezond. Blijven bewegen is daarom een van de beste dingen die je kunt doen.
- Pijn zegt niet alles: hoeveel schade er op een foto te zien is, zegt weinig over hoeveel pijn je hebt.
- Fysiotherapie is de eerste stap: met een beweegprogramma op maat leer je veilig opbouwen. Je hebt geen verwijzing nodig.
Hoe vaak komt artrose voor?
Artrose is een van de meest voorkomende aandoeningen in Nederland. In 2024 waren er naar schatting 1,7 miljoen mensen met artrose bekend bij de huisarts, de meesten met knieartrose. En het aantal stijgt: volgens het RIVM wordt verwacht dat dit in 2050 oploopt naar 3 miljoen mensen, bijna een verdubbeling ten opzichte van 2022.
Vrouwen krijgen vaker artrose dan mannen, en de kans neemt toe met de leeftijd. Maar artrose is geen aandoening die alleen bij hoogbejaarden voorkomt, ook mensen van veertig of vijftig kunnen er al mee te maken krijgen.
Wat is artrose eigenlijk?
Het hardnekkige misverstand is dat artrose ontstaat doordat je gewrichten mechanisch slijten, zoals een autoband die op is. Maar dat beeld klopt niet. Hoogleraar Peter van der Kraan (Radboud UMC) legt het anders uit: artrose is een natuurlijk verouderingsproces dat samenhangt met je biologische leeftijd, niet met hoeveel je beweegt.
Een opvallend bewijs daarvoor: artrose komt voor bij alle gewervelde dieren, ook bij vissen en walvissen, die hun gewrichten nauwelijks belasten. Het gaat dus niet om mechanische overbelasting.
Wat er bij artrose wél gebeurt: bepaalde cellen in het kraakbeen gaan zich anders gedragen. Ze beginnen bot te vormen op plekken waar dat niet hoort, iets wat normaal alleen plaatsvindt bij botgroei of na een breuk. Dit proces geeft op zichzelf geen klachten. Pijn en stijfheid ontstaan later, wanneer er ook ontsteking in het gewricht optreedt.
Bewegen beschermt je kraakbeen
Hier zit een belangrijk keerpunt: voor kraakbeen geldt hetzelfde als voor spieren, gebruik maakt sterk. Kraakbeen dat niet belast wordt, verdwijnt juist sneller. Wanneer je beweegt, maakt je lichaam een stof aan die de ongewenste botvorming in het kraakbeen blokkeert. Met andere woorden: bewegen houdt je kraakbeen gezond.
Hoe ouder je wordt, hoe minder goed dit beschermende mechanisme vanzelf werkt en dus hoe belangrijker het is om actief te blijven.
Andere factoren die een rol spelen
Naast biologische leeftijd zijn er meer factoren die artrose kunnen beïnvloeden:
Overgewicht en stofwisselingsproblemen kunnen ontstekingen in het lichaam veroorzaken, waardoor je lichaam sneller veroudert. Opvallend: mensen met overgewicht krijgen vooral artrose in handen en knieën, niet per se in de zwaarst belaste gewrichten. Ook dit laat zien dat het niet om puur mechanische slijtage gaat.
Gewrichtsblessures zoals een gescheurde kruisband verhogen de kans op artrose. Dit heeft te maken met de ontsteking die bij zo’n blessure optreedt, niet met overbelasting tijdens het herstel.
Erfelijkheid speelt ook een rol. In sommige families komt artrose vaker voor, soms al op jongere leeftijd en in meerdere gewrichten tegelijk.
Pijn zegt niet alles
Een röntgenfoto laat zien hoeveel kraakbeenschade er is, maar dat zegt verrassend weinig over hoeveel pijn iemand ervaart. Sommige mensen hebben weinig zichtbare schade en toch veel klachten, anderen hebben meer schade en amper last. Pijn is persoonlijk, en wordt beïnvloed door veel meer factoren dan alleen de gewrichtsschade.
Wat als bewegen pijn doet?
Een beetje pijn tijdens of na het bewegen is bij artrose normaal en betekent niet dat je je gewricht beschadigt. Een handige vuistregel: pijn die tijdens het bewegen iets toeneemt maar binnen een dag weer zakt naar je normale niveau, mag. Wordt de pijn van dag tot dag erger, of is je gewricht de volgende dag dikker? Doe het dan iets rustiger aan, maar stop niet helemaal.
Wat kun je zelf doen?
Het belangrijkste advies: blijf bewegen. Je hoeft geen zware trainingen te doen of naar de sportschool. Regelmatig in beweging blijven is genoeg. Wandelen, fietsen, zwemmen, tuinieren; alles wat je in beweging brengt, helpt.
Heb je al artrose? Dan mag je gewoon blijven bewegen. Je gewrichten slijten niet door normale beweging. Integendeel: bewegen helpt klachten te verminderen. Bouw je activiteiten rustig op en houd vol. Na verloop van tijd merk je vaak dat je minder pijn hebt en soepeler beweegt.
Welke beweging werkt het best?
Elke beweging helpt, maar de beste resultaten zie je met een combinatie van:
- Krachttraining: sterke spieren rond je knie of heup vangen de belasting op en geven stabiliteit. Denk aan opstaan uit een stoel, traplopen of oefeningen met een elastiek. Lees ook ons artikel Het belang van sterke en stabiele gewrichten.
- Conditietraining: wandelen, fietsen of zwemmen verbeteren je uithoudingsvermogen en helpen tegen stijfheid.
- Dagelijks actief zijn: verdeel je activiteiten over de dag en voorkom dat je lang stilzit.
Heb je knieartrose en overgewicht? Dan kan afvallen de klachten flink verminderen. Ook kleine stappen maken al verschil.
Hoe kan een fysiotherapeut helpen?
Bij artrose is fysiotherapie vaak de eerste en beste stap. Een fysiotherapeut helpt je om veilig en gericht te bewegen, ook als dat door pijn of stijfheid lastig voelt. Wat een fysiotherapeut voor je kan doen:
- Een beweegprogramma op maat maken, afgestemd op jouw gewrichten en klachten
- Je begeleiden bij het rustig opbouwen van activiteit
- Advies geven over hoe je dagelijkse bewegingen het beste kunt uitvoeren
- Helpen bij het verminderen van pijn en het verbeteren van je beweeglijkheid
- Uitleggen wat artrose is en wat je wél en niet kunt verwachten
Volgens de stepped care-benadering (omarmd door patiënten, zorgverleners én zorgverzekeraars) hoort iemand met knie- of heupartrose eerst een conservatieve behandeling te krijgen, waaronder fysiotherapie, voordat wordt doorverwezen naar een medisch specialist of operatie. Toch wordt deze aanpak in de praktijk nog te weinig ingezet. Kom je bij de huisarts met artroseklachten, vraag dan gerust om een verwijzing naar de fysiotherapeut.
Zo helpt RoerMotion bij artrose
We maken een beweegprogramma dat past bij jouw gewrichten en klachten, en bouwen samen rustig op. Zo merk je stap voor stap dat bewegen weer makkelijker gaat.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn gewrichten sparen als ik artrose heb?
Nee. Je gewrichten slijten niet door normale beweging. Sparen leidt juist tot zwakkere spieren en meer stijfheid. Bouw je activiteiten rustig op en blijf in beweging.
Wordt fysiotherapie bij artrose vergoed?
Laatste update: 19 oktober 2026
Bij knie- en heupartrose worden de eerste 12 behandelingen oefentherapie per jaar vergoed vanuit de basisverzekering. Die gaan wel van je eigen risico af. Daarna geldt je aanvullende verzekering. Voor artrose in andere gewrichten hangt de vergoeding af van je aanvullende verzekering.
Let op! Vergoedingen veranderen elk jaar!
Check daarom altijd bij je eigen zorgverzekeraar!
Heb ik een nieuwe knie of heup nodig?
Bij de meeste mensen met artrose is een operatie (nog) niet nodig. Beweegtherapie is de eerste stap, en daarmee nemen de klachten vaak flink af. Wordt een operatie toch zinvol? Dan helpt goed trainen vooraf bij een sneller herstel. Lees ons artikel Voorbereiden op een nieuwe knie of heup.
Helpen supplementen zoals glucosamine?
Voor supplementen als glucosamine en chondroïtine is weinig bewijs dat ze de klachten verminderen. Bewegen en krachttraining hebben veel meer effect.
Wanneer moet ik naar de huisarts?
Neem contact op met je huisarts als een gewricht plotseling rood, warm en dik wordt, zeker in combinatie met koorts. Ook bij klachten in veel gewrichten tegelijk, of bij ochtendstijfheid die langer dan een uur duurt, is het verstandig om andere oorzaken uit te laten sluiten.
