Etalagebenen: wat is
het en wat kun
je eraan doen?
Heb je pijn in je benen als je loopt, maar verdwijnt die pijn als je even stilstaat? Dan heb je misschien etalagebenen. De naam komt van vroeger, toen mensen met deze klachten voor etalages bleven staan; niet om te kijken, maar om even uit te rusten. In dit artikel lees je wat etalagebenen zijn, hoe ze ontstaan en hoe de fysiotherapeut je kan helpen.
Etalagebenen: wat is het en wat kun je eraan doen?
Heb je pijn in je benen als je loopt, maar verdwijnt die pijn als je even stilstaat? Dan heb je misschien etalagebenen. De naam komt van vroeger, toen mensen met deze klachten voor etalages bleven staan; niet om te kijken, maar om even uit te rusten. In dit artikel lees je wat etalagebenen zijn, hoe ze ontstaan en hoe de fysiotherapeut je kan helpen.
In het kort
- Wat is het? Bij etalagebenen zijn de slagaders in je benen vernauwd. Daardoor krijg je pijn of kramp tijdens het lopen, die verdwijnt als je even stilstaat.
- Meer dan je benen: etalagebenen wijzen op slagaderverkalking, en die vergroot ook het risico op een hart- of herseninfarct.
- Lopen is het medicijn: met gesuperviseerde looptherapie vergroot je stap voor stap je loopafstand. Die wordt vergoed vanuit de basisverzekering.
- Stoppen met roken is de belangrijkste stap die je zelf kunt zetten.
Wat zijn etalagebenen?
Etalagebenen is de volksnaam voor claudicatio intermittens. Het is een aandoening waarbij de slagaders in je benen vernauwd zijn. Daardoor krijgen je spieren tijdens het lopen te weinig zuurstof, en dat voel je als pijn of kramp.
De vernauwing ontstaat door slagaderverkalking (ook wel aderverkalking of atherosclerose genoemd). Bij slagaderverkalking hoopt zich vet en kalk op in de wand van de slagader. Die wand wordt dikker, en er kan minder bloed doorheen. In ernstigere gevallen kan een slagader bijna of helemaal dichtzitten.
Etalagebenen is de meest voorkomende vorm van perifeer arteriëel vaatlijden (PAV): een verzamelnaam voor problemen met de slagaders naar de benen.
Wat zijn de klachten?
De belangrijkste klacht is pijn of kramp in de benen tijdens het lopen. De pijn kan zitten in je kuit, dijbeen of bil. Als je even stilstaat, verdwijnt de pijn meestal binnen tien minuten, en bij het verder lopen komt hij terug.
Andere klachten kunnen zijn:
- Koude voeten
- Verdikte of broze teennagels
- Wondjes die langzamer genezen
- Sneller vermoeid worden bij het lopen
In een later stadium van de aandoening kunnen er ook klachten in rust ontstaan, of zelfs wonden aan de voeten.
Hoe ontstaan etalagebenen?
Etalagebenen ontstaan door slagaderverkalking. Dit is een proces waarbij de binnenwand van de slagaders langzaam beschadigd raakt en verdikt. Dat kan door verschillende factoren versneld worden.
Risicofactoren zijn:
- Roken, dit is de belangrijkste risicofactor
- Hoge bloeddruk
- Hoog cholesterol
- Suikerziekte (diabetes)
- Overgewicht
- Weinig bewegen
- Langdurige stress
- Erfelijkheid (hart- en vaatziekten in de familie)
- Ouderdom
Etalagebenen komen even vaak voor bij mannen als bij vrouwen. In Nederland hebben ongeveer 800.000 tot 1 miljoen mensen een vorm van perifeer arteriëel vaatlijden.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Herken je de klachten? Ga dan eerst naar je huisarts. Die meet de bloeddruk aan je enkels en armen en vergelijkt die met elkaar. Dat heet de enkel-armindex. Is de bloeddruk in je enkels duidelijk lager dan in je armen? Dan wijst dat op een vernauwing. Soms volgt aanvullend onderzoek bij een vaatchirurg. Met de diagnose kan de huisarts of specialist je verwijzen voor gesuperviseerde looptherapie.
Waarom is het belangrijk om dit te behandelen?
Etalagebenen zijn niet alleen vervelend, ze kunnen ook wijzen op een groter risico voor je gezondheid. Mensen met etalagebenen hebben een verhoogd risico op een hartinfarct of herseninfarct. Dat komt doordat dezelfde slagaderverkalking ook in andere slagaders in je lichaam kan zitten.
Goede behandeling is dus niet alleen goed voor je benen, het is ook goed voor je hart en je algehele gezondheid.
Hoe kan de fysiotherapeut je helpen?
De fysiotherapeut behandelt etalagebenen met gesuperviseerde looptherapie (GLT). Dat betekent: lopen onder begeleiding, ook als het pijn doet. Dit klinkt misschien vreemd, maar de pijn bij etalagebenen betekent niet dat er iets kapotgaat. Door te blijven bewegen, verbeter je juist de doorbloeding in je benen. Tijdens de looptherapie train je meestal op een loopband. Je loopt door de pijn heen, gevolgd door een kort rustmoment. Dit herhaal je meerdere keren. Zo verbeter je stap voor stap je loopafstand.
De looptherapie is gericht op:
- Minder pijn tijdens het lopen
- Een langere loopafstand
- Beter uithoudingsvermogen
- Sterkere beenspieren
- Betere coördinatie en balans
- Een gezondere leefstijl
Naast het trainen helpt de fysiotherapeut je ook bij zaken als stoppen met roken, gezonder eten en meer bewegen in het dagelijks leven.
De behandeling duurt ongeveer één jaar. In het begin kom je meerdere keren per week. Na verloop van tijd neemt de begeleiding af, totdat je helemaal zelfstandig traint. Niet elke fysiotherapeut behandelt etalagebenen. Hart-, vaat- en longfysiotherapeuten zijn hiervoor speciaal opgeleid. Zij weten precies hoe ze de training veilig en effectief kunnen begeleiden.
Wordt de behandeling vergoed?
Ja. Vanuit de basisverzekering worden maximaal 37 sessies gesuperviseerde looptherapie vergoed. Dit geldt voor mensen met de diagnose claudicatio intermittens (etalagebenen).
Wat kun je zelf doen?
Naast de behandeling bij de fysiotherapeut zijn er dingen die je zelf kunt doen om je klachten te verminderen:
Stoppen met roken is de belangrijkste stap. Roken beschadigt je bloedvaten en verergert de klachten. Je fysiotherapeut kan je hierbij ondersteunen.
Blijf bewegen, ook als het pijn doet. Wandelen is goed voor de doorbloeding in je benen. Na een tijdje merk je dat je steeds langer kunt lopen zonder pijn.
Eet gezond. Een gezond voedingspatroon helpt om het cholesterol en de bloeddruk te verlagen.
Controleer je voeten regelmatig op wondjes. Heb je ook suikerziekte? Meld een wondje dan meteen bij je huisarts of fysiotherapeut, want wondjes genezen bij etalagebenen langzamer.
Zo helpt RoerMotion bij etalagebenen
Onze hart-, vaat- en longfysiotherapeuten begeleiden je met gesuperviseerde looptherapie. Stap voor stap vergroot je je loopafstand, en we helpen je ook bij een gezondere leefstijl.
Veelgestelde vragen
Heb ik een verwijzing nodig voor looptherapie?
Ja, voor vergoeding vanuit de basisverzekering heb je een verwijzing nodig van je huisarts of specialist, met de diagnose etalagebenen (claudicatio intermittens). Let op: de behandelingen gaan wel van je eigen risico af.
Is het niet slecht om door te lopen als het pijn doet?
Nee. De pijn bij etalagebenen komt door een tekort aan zuurstof in je spieren en betekent niet dat je iets beschadigt. Juist door regelmatig te lopen tot de pijn behoorlijk aanwezig is, verbeter je je loopafstand. Je fysiotherapeut leert je welke pijn bij het trainen hoort en wanneer je moet rusten.
Hoe snel merk ik verbetering?
Veel mensen merken na een aantal weken trainen dat ze langer kunnen lopen voordat de pijn komt. De grootste vooruitgang zie je meestal in de eerste maanden.
Kan ik ook zelf thuis trainen?
Ja, en dat is ook de bedoeling. Naast de training bij de fysiotherapeut wandel je zelf, het liefst dagelijks. Aan het einde van het traject kun je volledig zelfstandig verder.
Wanneer moet ik direct naar een arts?
Neem binnen een paar dagen contact op met je huisarts als je ook in rust pijn in je benen of voeten krijgt, of als je een wondje hebt dat niet geneest. Krijg je plotseling een koud, bleek en heel pijnlijk been? Bel dan direct 112.
